چرا خواب می‌بینیم ؟

تعبیر خواب

رؤیاهای شبانه یا همان خوابهایی که در طول شب می‌بینیم یکی ازاسرارآمیزترین مقولاتی است که بشر در طول عمر خویش تجربه کرده است. درک این رؤیاها به همّت روانکاوی قرن بیستم ساده تر گردید. در این نوشتار به نکاتی ویژه در خصوص این پدیده می‌پردازیم.

پیشینیان ما، برای درک معنای زندگی، خوابهایشان را تحلیل یا به عبارتی تعبیر می‌کردند.

هستی کشاورز

درک شهودی رؤیاهای شبانه توسط ادیان مختلف

در تاریخ بشر، رؤیاها (خوابهای شبانه) به عنوان اتفاقاتی فرازمینی و مافوق بشری شناخته می شده است. بر اساس برخی مذاهب پولوتئیست و مونوتئیست و همینطور آنیمیست، رؤیاها پیامی از طرف خدایان به حساب می‌آمدند. در پایان قرن نوزدهم علوم فیزیولوژی و روانکاوی به طور جدی به تحلیل رویا پرداختند. یکی از پیشرو ترین افراد در حوزه تحلیل خواب دکتر زیگموند فروید اطریشی بود. وی نظریه درمان بیماران بر اساس تحلیل خواب را ارائه کرد.

فروید معتقد بود که رؤیاها (خوابها) آمال و آرزوهایی هستند که در بیداری توسط فرد سرکوب می‌شوند. این امیال سرکوب شده در پستوی ناخودآگاه انباشته(زندانی) می‌شوند. محتوای سرکوب شده ناخودآگاه در حین خواب به شکل تصاویر و نمادها ظاهر می شوند و حاوی پیامای مهمی برای فرد هستند.

پرفسور یونگ پس از دکتر فروید فرضیه جدیدی را به مبانی مطرح شده توسط دکتر فروید اضافه کرد. وی معتقد بود که خواب نوعی محرک روانی است که با بررسی وضعیت موجود زندگی فرد، او را از تبعات رفتاری و پیشامدهای احتمالی آینده باخبر می سازد.

از سال 1933 بشر موفق شده است با بهره وری از سیستم الکتروانسفالوگرافی فعالیت مغز در حین خواب را بررسی کند. این مطالعات بالینی همچنان نیاز به زمان زیادی برای شفاف سازی رازهای مربوط به رویا دیدن در حین خواب دارد.

مسلم است که کمبود اطلاعات علمی در زمینه رؤیاهای شبانه دلیلی بر انکار درک شهودی ِ آنها نیست.

هستی کشاورز

نظریه علوم اعصاب در خصوص رؤیاهای شبانه

دانشمندان علوم اعصاب باور دارند که رؤیا در نیمکره سمت راست مغز اتفاق می افتد. جایگاهی در مغز که محل درک احساسات و تخیلات در حیوانات و موجودات خون گرم است. این ارگان در عین پیچیدگی بسیار منظم است. مأموریت مغز ترجمه و انتقال اطلاعاتی است که از سلولهای خاص و نورونها دریافت میکند.

این نورون ها از طریق انتقال دهنده های عصبی از جمله سروتونین و ملاتونین  با یکدیگر در ارتباط هستند.لازم است بدانید سروتونین مسؤلیت فراخواندن خواب را به عهده دارد. ملاتونین نیز مسؤل تنظیم چرخه خواب و بیداری است. بدین ترتیب محققان علوم اعصاب به خصوص میشل ژووت در سال 1950 دریافتند که رؤیا دیدن در حین خواب شبانه محصول هماهنگی و چرخه منظم فعالیت این نورنهای عصبی است.

چرخه‌های مختلف خوابِ شبانه

هر چرخه فعالیت نورونهای عصبی شامل سه مرحله اصلی است . اول بیداری آرام یعنی مرحله ای که فرد احساس غیرقابل مقاومت خواب دارد. دوم خواب عمیق و یا آهسته جایی که فعالیت فرکانسهای مغزی به سطح صفر تا پنج هرتز کاهش می یابد. در این مرحله ارگانیسم انسان فعالیتش را آرامتر می‌کند. (به این مرحله “خواب بازیابی کننده” نیز گفته می شود.) و در نهایت خواب متناقض (پارادوکسیکال)، مرحله‌ای که مغز و ارگانیسم بدن ظاهرا” وارد ارتباطی متناقض می شوند. بدین صورت که فرکانسهای مغزی افزایش می یابند و به نظر می رسد که مغز بیدار است اما میزان مقاومت ماهیچه ای در جسم انسان بسیار پایین است.

آیا علوم اعصاب برای درکِ علت رؤیا دیدن کفایت میکند؟

علوم اعصاب موفق شده است بازه‌های زمانی که فردِ در حال خواب رؤیا می بیند را تشخیص دهد. مدت زمان رؤیا از چرخه ای به چرخه دیگر افزایش می یابد تا اینکه در مراحل پایانی خواب از سی دقیقه عبور میکند. همچنین رؤیاهای پایان شب است که ماندنی می شوند و فرد پس از بیداری موفق به یادآوری آنها می شود. علوم اعصاب همچنین دلیل بخشی از کابوسهای شبانه را اختلالات مولد استرس در سیستم عصبی روده، اختلالات روانی و خوردن برخی غذاهای غیرقابل هضم در شب می داند.

 نتیجه گیری

گاها” رؤیاها برای نمایان شدن از تصاویر عجیب و نمادهای پیچیده استفاده میکنند. پژوهشگران دریافته‌اند که مغز در حالت خواب متناقض به ساختن تصاویر در یک منطقه خارج از منطقه مربوط به دید ادامه می دهد. منظور محلی است که به طور مستقل از طریق کانالهای تصویرسازی کار میکند. اطلاعات  لوب پیشانی، محلی که جایگاه دریافت اطلاعات است در هنگام خواب با هرج و مرج اطلاعاتی مواجه می شود. و همین موضوع باعث فراموشی و عدم توانائی در به یادآوردن روؤیاهای شبانه می‌شود.

در هر حال علم همچنان در حال کار بر روی عوامل ” دیدنِ رؤیا ” است. حتی فیزیک کوآنتوم نیز به این موضوع علاقمند است و تحقیقاتی بر این سوژه در حال انجام است.

این سوال که ” رؤیاهای شبانه از کجا می آیند” قدمتی به درازای تاریخ بشر دارد .

هستی کشاورز

عکس از سایت unsplash

نویسنده: هستی کشاورز

1 thought on “چرا خواب می‌بینیم ؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *