عقده مادر چه بلایی به سرمان می‌آورد؟

در مقاله مربوط به شناخت جهان ناخودآگاه گفتیم که ناخودآگاه بخش عظیمی از روان انسان را تشکیل می‌دهد. جهانی کمتر شناخته شده که از دسترس بخش خودآگاه ذهن دور است. بر اساس تئوری پرفسور یونگ ناخودآگاه خودش به دو بخش مختلف تقسیم می‌شود.

  • ناخودآگاه شخصی
  • ناخودآگاه جمعی

ناخودآگاه فردی یا شخصی

ناخودآگاه شخصی از یکسری اطلاعات و داده تشکیل شده که بطور خلاصه می‌گم بهتون :

خاطرات و اتفاقاتی که با گذشت زمان و یا به دلیل بی اهمیت بودن فراموش شدن. این بخش از ناخودآگاه شخصی با اندکی تلاش  به یادمون میان و در واقع در دسترس ذهن آگاه قرار میگیرند.

خاطرات و اتفاقاتی که به دلیل دوست نداشتنی بودن سرکوب شدن و به انباری ذهن یا همون بخش ناخودآگاه شخصی فرستاده شدن. این دسته از خاطرات و اتفاقات عمدتا” مربوط می‌شن به دوران کودکی. دورانی که کودک بیچاره قدرت روبرویی با رویدادهای سخت و سنگین رو نداره و نمی‌تونه در برابر اتفاقات ناگوار از خودش دفاع کنه. بخاطر همین ذهن با خودش می‌گه خب چه بهتر که  از طریق ریختن این رویدادهای ناگوار و تلخ توی بخش پستوی ذهن، کلا” اونهارو فراموش کنم. در واقع این سرکوب توسط بخش تداوم بقای ذهن اتفاق می‌افته. چون اگر ذهن آگاه این کارو انجام نده کودک ممکنه از فرط ترس و اضطراب و فشار روانی .. از پا در بیاد.

دسته سوم اون بخشهایی از شخصیت و روان ماست که یا به نظر خودمون یا اجتماع زیاد جلل نیستند. بخاطر همین ذهن آگاه خیلی راحت اونها رو سرکوب می‌کنه و با فرستادن اونها به بخش ناخودآگاه فردی یا همون انباری ذهن اینطوری سعی می‌کنه از شرشون خلاص شه !(غافل از اینکه تمام این اقلام سرکوب شده در پستوی ذهن دارن می‌گندن و به زودی تبدیل به یک دمل چرکی بزرگ می‌شن که می‌ترکه و عفونت و خون آبه‌ش مارو از پا در میاره.)

خب این از بخش ناخودآگاه شخصی. ناخودآگاه جمعی را هم که بصورت کاملتر اینجا براتون توضیح دادم.  الان فقط یه توضیح مختصر می‌دم.

ناخودآگاه جمعی

در مثال «نوک کوه یخی در اقیانوس» گفتیم که بستر اقیانوس یا بستر کوه یخی، همان ناخودآگاه جمعی بشر است. جایی که کلی اصلاعات و الگو از میلیونها سال پیش در اون ذخیره شده و با تولد ما باهامون متولد می‌شه.

رابرت الکس جانسون می‌گه :

«ناخودآگاه جمعی حوزه استعدادها، توانایی‌ها و امکانات بالقوه بشری است. تمامی آنچه ما برای «شدن» نیاز داریم در این بخش از روان ما وجود دارد.»

حضرت مولانا این گفته رابرت الکس جانسون را اینطوری بیان می‌کنند:

بیرون ز تو نیست آنچه در عالم هست

از خود بطلب هرآنچه خواهی که توئی

 برای شناخت جهان ناخودآگاه یا همان بخش دور از دسترس ذهن خودآگاه،  می‌توان از تعبیر خواب کمک گرفت. تعبیر خواب به خودی خود موضوعی وسیع و  چند لایه است که نیاز به آگاهی و دانش دارد. برای تعبیر صحیح خواب ابتدا لازم است که ما عقده‌های مختلف روان انسان را بشناسیم.

در این نوشتار به شرح عقده مادر  و اثرات منفی آن بر زندگی انسان میپردازیم.

تعریف عقده مادر

رابرت الکس جانسون در کتاب عقده مادر و روابط زن و مرد می‌گه:

عقده مادر یک گرایش واپسگرایانه در فرد است. آرزوی کناره‌گیری و بازگشت به مرحله پیشین در فرایند رشد. بازگشت به جهانی که شخص در آن احساس امنیت می‌کرده.

در عقده مادر شخص توقع داره جهان همچون جهان جَنینی (جهانی که در رحم مادر در دوره جنینی تجربه کرده.) برای او امن، مهیا و آرام باشه. افراد گرفتار در عقده مادر توقع دارند هیچ خطری در جهان پیرامون اونها رو تهدید نکنه. اونها دوست دارند همه چیز به موقع براشون مهیا بشه و به اصطلاح آب تو دلشون تکون نخوره.

شخصی که تحت کنترل عقده مادر هست در برابر سختی ها و خطرات و ناشناخته‌ها خودش رو تو پستوی خونه پنهان می‌کنه. ترس از روبرو شدن با ناشناخته یکی از ضعفهای بزرگِ افراد تحت کنترل عقده مادر هست.  این افراد  به امید اینکه دستی از غیب برسه و مسائل را حل و فصل بکنه از کانفرم زون یا همان منطقه امن خود خارج نمیشن و اغلب زیر پتو  چمباتمه می‌زنن و سعی می‌کنند به زور هم که شده بخوابن.

عقده مادر، داستان سرایی در خصوص ناعادلانه بودن  جهان

برخی افردی که تحت کنترل شدید عقده مادر هستند با پیش گرفتن کهن الگوی معصوم خام (غرغر-بی‌اعتمادی-منفی‌نگری) خود رو در معرض انواع مشکلات، خطرات و نابودی قرار مید‌ن. این افراد در اوج بدبختی که خودشون مسبب اون بودن، با استفاده از تاج قربانی که بر سر خود می‌ذارن در خصوص نا عادلانه بودن جهان داستان سرایی می‌کنند. این افراد با تکیه بر این تاج قربانی، ترجیح می‌دهند در زندگی خود فریز بشن و در ورطه انفعال و بی عملی غوطه بخورند و از نقطه امن خود خارج نشوند.

عقده مادر نمی‌خواهد سهمی برای اتفاقات تلخ زندگی و شیطان در نظر بگیره.

انسان به مثابه یک موجود زنده در جهانی زندگی می‌کنه که مرتب به واسطه اتفاقات مثبت و منفی در حال تغییره. به همین دلیل باید همیشه درصدی را برای رخداد حوادث ناگوار در نظر گرفت. برای مثال در رانندگی، حتی اگر راننده بسیار خبره باشه و ماشین هم بسیار گرانقیمت باشه باز هم باید کمربند ایمنی را بست و برای کوچکترین اتفاق خارج از پیش‌بینی آماده بود.

 این به اصطلاح سهم شیطان همان آینده‌نگری و واقع بینی است که همه ما در زندگی باید به آن پایبند باشیم.

عقده مادر و عدم مسئولیت پذیری در زندگی

افراد گرفتار در بند عقده مادر با نگاهی کمال‌طلبانه از جهان انتظار دارن تمام امنیت و نیازهای اونها رو برآورده کنه. همین رویکرد نسبت به زندگی، فرد را در دام انفعال و بی عملی انداخته و به دنبال آن وارد فاز دلسردی، پوچی و افسردگی می‌کنه. این افراد اغلب جهان، دولت، خانواده، دانشگاه و.. را مقصر نابسامانی زندگی و عدم موفقیت و پیشرفت خود می‌دانند. افراد تحت کنترل عقده مادر از پذیرش مسئولیت های زندگی طفره میرن و به طرق مختلف دولت، خانواده و مسئولین را مقصر بدبختی‌های خودشون میدونند.

تأثیر منفی عقده مادر بر عملکرد انسان
تأثیر منفی عقده مادر بر عملکرد انسان

قصه شنگول و منگول نمادی از عقده مادر در کودکان

برای مثال در قصه شنگول منگول، بچه ها با اتکای به معصوم خام و بدون در نظر گرفتن جوانب مختلف امر و بدون تفکر و تعقل، واقعیتهای خطرناک را نادیده گرفتن و با سادگی وارد فاز اعتمادسازی شده و طعمه گرگ شدن. این کودکان به اشتباه  جهان بیرون رو همچون جهان خانه امن فرض کردن و در خونه رو به روی خطر مرگ باز کردن.

در کهن الگوی معصوم مثبت، شخص به جهان و نیروی خیر حاکم بر هستی، اعتماد کامل داره. و با آگاهی از خطرات موجود در زندگی زمینی-دنیوی، وارد فاز عمل می‌شه. در این کهن‌الگو شخص با درایت به سمت تحقق اهداف خودش پا می‌گذاره. کمبود معصوم مثبت خطر گرفتار شدن در عقده مادر  و بی‌عملی و عدم پویایی را به همراه میاره.

تأثیر مثبت کنترل عقده مادر بر عملکرد انسان
تأثیر مثبت کنترل عقده مادر بر عملکرد افراد

خب این یک تعریف خیلی اجمالی از عقده مادر در روان انسان بود. بر اساس تئوری پرفسور یونگ عقده مادر می‌تونه تصاویر مختلف زنان از جمله آنیما را در روان مرد آلوده و مخدوش بکنه . بخاطر همین موضوع شناخت عقده مادر و حل کردن اون در روان مردان به سطح کیفی ارتباط مردان با زنان کمک شایانی میکنه.

اگر متنی که راجع به عقده مادر خوندی برات مفید و آموزنده بوده اونو با عزیزانت به اشتراک بگذار.

توی باکس پایین می‌تونی سوالی اگر داری ازم بپرسی. با کمال میل پاسخ میدم.

عکس اول از سایت Unsplash

2 thoughts on “عقده مادر چه بلایی به سرمان می‌آورد؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *